Park Wi bị chỉ trích vì cách biên tập video cũ gây hiểu lầm

Sau khi đoạn video CCTV về vụ tai nạn ngã trên tàu KTX gây tranh cãi, các nội dung cũ của YouTuber Park Wi, người chuyên thực hiện các nội dung về quyền di chuyển của người khuyết tật trên kênh 'Weeracle', đang bị đưa ra mổ xẻ. Đặc biệt, bất chấp ý định ban đầu là nhằm phản ánh những bất tiện thực tế của người khuyết tật, nhiều ý kiến chỉ trích cho rằng các phụ đề và cách biên tập đã dẫn dắt người xem hiểu sai hành động của những người xung quanh theo hướng tiêu cực.

Ngày 27, trên các cộng đồng trực tuyến và SNS, video có tiêu đề 'Chỉ biết thở dài...' do Park Wi đăng tải trên kênh YouTube 'Weeracle' khoảng 5 năm trước đã lan truyền mạnh mẽ. Nội dung này, vốn mang tính chất 'camera thí nghiệm xã hội' và 'sự thật khó chịu', được thực hiện theo hình thức Park Wi sử dụng xe lăn để đi xe buýt và quan sát phản ứng của hành khách cũng như tài xế.

Trong video, khi Park Wi yêu cầu không gian dành cho xe lăn, một hành khách đang ngồi tại đó đã chỉ tay về phía không gian xe lăn khác và hỏi: "Chỗ đó không ngồi được sao?". Khi Park Wi giải thích rằng "đây là chỗ dành riêng cho xe lăn", hành khách đó đã dọn đồ đạc của mình và nhường chỗ.

Tiếp đó, tài xế xe buýt đã gập ghế ở khu vực xe lăn để Park Wi có thể lên xe. Tuy nhiên, video lại chèn các phụ đề như 'Cuối cùng bác tài cũng đến', 'Bầu không khí trở nên khó chịu ở đâu đó'. Bản thân Park Wi cũng chỉ trích tình huống khi xe buýt đã khởi hành bằng cách nói: "Rất nguy hiểm. Đáng lẽ bác tài phải đến và thắt dây an toàn cho tôi", đồng thời nhấn mạnh: "Đây chính là thực trạng của Đại Hàn Dân Quốc".

Trong quá trình xuống xe, cũng xuất hiện những cảnh quay có thể gây tranh cãi về cách biên tập. Khi Park Wi đến điểm dừng và bày tỏ ý định xuống xe, chiếc xe buýt lúc đó gặp khó khăn trong việc áp sát vào điểm dừng do có một chiếc taxi đang đỗ ngay tại đó. Tài xế đã yêu cầu các hành khách khác xuống trước và một số hành khách đã xuống xe.

Tuy nhiên, trong cảnh quay này, khi nói về những hành khách xuống trước, các phụ đề như 'Vèo', 'Cùng một tình huống nhưng cảm giác quá khác biệt' đã xuất hiện. Sau đó, đội ngũ sản xuất còn đặt cảnh quay so sánh với video năm 2019 tại Áo, nơi hai hành khách người nước ngoài đã giúp đỡ Park Wi xuống xe. Video cũng bao gồm cảnh Park Wi nói với hành khách đã xuống trước rằng: "Ông chú đó là sao vậy".

Mục đích ban đầu của video lúc bấy giờ là để thông báo về những bất tiện trong cấu trúc và vấn đề quyền di chuyển mà người khuyết tật gặp phải khi sử dụng phương tiện giao thông công cộng. Vào thời điểm công bố, video đã nhận được không ít phản ứng tích cực vì đã cho thấy thực tế cụ thể của người khuyết tật. Tuy nhiên, một số người xem chỉ trích rằng thay vì tập trung vào hành động của hành khách hay tài xế, các phụ đề và cách biên tập lại mang tính áp đặt một chiều.

Lý do khiến những vấn đề này lại nổi lên sau khi tranh cãi về video tai nạn KTX gần đây bùng phát là vì Park Wi đã công khai đoạn CCTV ghi lại cảnh một nhân viên phục vụ xã hội đang giúp đỡ mình trong vụ tai nạn KTX, làm dấy lên tranh luận về cách anh truyền tải lỗi lầm và trách nhiệm của người trong cuộc thông qua nội dung video.

Ngày 21 vừa qua, thông qua 'Weeracle', Park Wi đã công khai vụ tai nạn khi bánh xe lăn bị vướng vào chân của nhân viên phục vụ xã hội trong quá trình sử dụng cầu dẫn di động khi xuống tàu KTX. Anh giải thích rằng mục đích là để cảnh báo về các vấn đề an toàn có thể xảy ra trong quá trình di chuyển của người khuyết tật nhằm ngăn chặn sự việc tái diễn.

Tuy nhiên, khi sự thật được tiết lộ rằng nhân viên phục vụ xã hội giúp đỡ Park Wi tại hiện trường đã xin lỗi ngay sau tai nạn, những chỉ trích về cách công khai video đã nảy sinh. Đặc biệt, với một kênh sở hữu khoảng 1.000.000 người đăng ký, việc hình ảnh cá nhân của nhân viên đó bị lộ diện trực tiếp đã dẫn đến những ý kiến cho rằng anh đã mất cân bằng giữa nhu cầu nêu lên vấn đề công khai và việc bảo vệ quyền nhân thân của người trong cuộc.

Trước sự lan rộng của tranh cãi, Park Wi đã xóa video và đưa ra lời xin lỗi. Anh bày tỏ: "Tôi đã chỉ nghĩ theo hướng tiêu cực về lỗi lầm xảy ra trong quá trình mọi người giúp đỡ tôi. Cách truyền đạt của tôi còn non nớt và suy nghĩ còn nông cạn. Tôi xin lỗi tất cả những người đã nỗ lực tại hiện trường".

Lần này, sự chú ý lại đổ dồn vào việc những người đã giúp đỡ hoặc hợp tác với Park Wi trong các video cũ đã được đưa lên màn hình như thế nào. Điểm mấu chốt của sự chỉ trích là thay vì làm nổi bật hành động nhường chỗ của hành khách hay việc chuẩn bị không gian xe lăn của tài xế như một sự giúp đỡ tích cực, thì thông qua phụ đề và biên tập so sánh, video lại tạo ra khả năng diễn giải họ là những người thờ ơ hoặc có thái độ khó chịu.

Tất nhiên, không thể đánh giá mọi hành động của hành khách và tài xế xuất hiện trong video lúc đó dựa trên tiêu chuẩn lý tưởng về nhận thức đối với người khuyết tật. Bởi lẽ, quá trình hỗ trợ hành khách khuyết tật trên phương tiện công cộng còn liên quan đến nhiều yếu tố phức tạp như quy định an toàn, cấu trúc xe và sự di chuyển của các hành khách khác. Do đó, việc chỉ dựa vào các cảnh quay riêng lẻ để kết luận ý đồ của một hành khách hay tài xế cụ thể cũng là điều cần được thận trọng.

Tuy nhiên, tranh cãi lần này mang ý nghĩa lớn hơn việc chỉ là "khơi lại video cũ", bởi nó đặt ra vấn đề về cách tái hiện và diễn giải thực tế trong các nội dung sáng tạo. Với những nội dung nhằm truyền tải trải nghiệm của nhóm người yếu thế trong xã hội, bên cạnh việc đưa ra tiếng nói của người trong cuộc, đòi hỏi một đạo đức biên tập tinh tế để không biến những người xung quanh thành "kẻ gây hấn" trong mạch truyện.

Trên thực tế, 'Weeracle' đã đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng về các vấn đề xã hội như khuyết tật và quyền di chuyển. Tuy nhiên, sức ảnh hưởng càng lớn thì yêu cầu về việc cân nhắc quyền lợi và bối cảnh của bên thứ ba xuất hiện trong nội dung cũng ngày càng cao.

Hiện tại, trên mạng đang có nhiều ý kiến trái chiều như: "Chẳng lẽ không nên cảm ơn người đã giúp đỡ sao?”, “Phụ đề đang quá phiến diện”, hay “Thông báo về sự bất tiện của người khuyết tật khác với việc chỉ trích người khác”.

Sau tranh cãi về vụ KTX, Park Wi đã thừa nhận cách truyền đạt của mình còn thiếu sót qua thư xin lỗi. Anh cũng đã tự nguyện từ chức Đại sứ quảng bá của thành phố Seoul và một số lịch trình bên ngoài cũng có sự thay đổi. Khi tranh cãi không còn dừng lại ở một quyết định cá nhân mà mở rộng sang cách thức sản xuất nội dung trong quá khứ, dư luận đang đổ dồn sự chú ý vào việc 'Weeracle' sẽ truyền tải các thông điệp xã hội như thế nào trong tương lai.

Suy cho cùng, cốt lõi của vấn đề không phải là liệu người khuyết tật có quyền nói lên những bất tiện của họ hay không. Điều quan trọng là làm thế nào để hài hòa giữa thông điệp vì lợi ích cộng đồng với việc tôn trọng nhân phẩm và quyền lợi của những người xuất hiện cùng họ. Khi Park Wi đã tự thừa nhận "sự thiếu sót trong cách truyền đạt", trách nhiệm của một nhà sáng tạo nội dung có sức ảnh hưởng xã hội một lần nữa được đặt ra.