Ông nội 100 tuổi của Lee Jang-won kể về ký ức thời thuộc địa

Ông nội 100 tuổi của ca sĩ Lee Jang-won, cụ Lee Hyun-seop, đã làm chứng về quá trình giáo dục thời thuộc địa và việc thanh niên Triều Tiên bị cưỡng bức huy động mà chính ông đã trực tiếp trải qua trong thời kỳ Nhật chiếm đóng. Giọng nói của ông, vượt qua một thế kỷ thời gian, đã khơi gợi những sự thật lịch sử trong sách giáo khoa thành ký ức cá nhân, đồng thời cho thấy sinh động bối cảnh xã hội thời kỳ Nhật chiếm đóng và giai đoạn trước sau khi giải phóng.

Trong chương trình 'Same Bed, Different Dreams 2: You Are My Destiny' của SBS phát sóng vào ngày 1 vừa qua, Lee Jang-won và Bae Da-hae đã công khai cuộc sống thường ngày cùng cụ Lee Hyun-seop, người vừa bước sang tuổi 100. Cụ Lee, sinh năm 1926, là thế hệ đã trải qua tất cả các giai đoạn biến động lớn của lịch sử hiện đại Hàn Quốc, từ thời kỳ Nhật chiếm đóng, giải phóng, Chiến tranh Triều Tiên cho đến thời kỳ công nghiệp hóa.

Cụ Lee bắt đầu câu chuyện từ việc giáo dục thời thuộc địa mà ông đã trải qua tại trường học khi còn nhỏ. Ông hồi tưởng: “Tôi vào lớp 1 vào năm 1933. Vì sách đọc tiếng Triều Tiên không còn nữa nên tôi chỉ được học bằng tiếng Nhật. Ngay cả họ cũng bị thay đổi.”

Giáo dục thời thuộc địa không chỉ dừng lại ở việc thay đổi ngôn ngữ giảng dạy. Toàn quyền Triều Tiên đã thúc đẩy các chính sách nhằm làm suy yếu bản sắc ngôn ngữ và văn hóa của người Triều Tiên, chẳng hạn như mở rộng việc sử dụng tiếng Nhật và ép buộc sử dụng tên theo kiểu Nhật thông qua giáo dục trường học. Lời chứng của cụ Lee có ý nghĩa quan trọng vì nó là một ghi chép lịch sử cá nhân cho thấy những chế độ này đã được các học sinh nhỏ tuổi thời bấy giờ cảm nhận như thế nào trong cuộc sống hàng ngày.

Ông cũng giải thích chi tiết về quá trình thanh niên Triều Tiên bị huy động tham gia chiến tranh.

“Nhật Bản đã cố gắng đưa thanh niên Triều Tiên ra chiến trường. Đã có chế độ tình nguyện viên. Nhưng vì chế độ tình nguyện viên không đủ nên cuối cùng họ đã đưa người Triều Tiên đi theo chế độ nghĩa vụ. Khi tròn 20 tuổi, họ bị cưỡng bức nhập ngũ,” là ký ức của ông.

Trên thực tế, khi mặt trận mở rộng do Chiến tranh Trung-Nhật và Chiến tranh Thái Bình Dương, Nhật Bản đã tăng cường huy động quân sự đối với người Triều Tiên. Chế độ tình nguyện viên Triều Tiên được thực hiện vào năm 1938, sau đó là việc áp dụng liên tiếp chế độ tình nguyện viên học sinh và chế độ nghĩa vụ.

Đoạn gây chú ý hơn nữa trong lời kể của cụ Lee là ký ức về thời điểm giải phóng vào ngày 15 tháng 8 năm 1945. Ông nói rằng lúc đó “không biết liệu sự giải phóng sẽ diễn ra như thế nào”. Tin tức đầu tiên ông nghe được chính là việc quân đội Nhật đầu hàng.

Tuy nhiên, theo thời gian, bầu không khí trên đường phố đã hoàn toàn thay đổi. Ông hồi tưởng: “Sau một hai ngày, mọi người đều đổ ra đường phố, reo hò vạn tuế và vui mừng. Tôi cảm thấy có điều gì đó đang thay đổi.”

Giải phóng năm 1945 là một sự kiện lịch sử vĩ đại, nhưng đối với những cá nhân đón nhận nó tại hiện trường lúc bấy giờ, đó cũng là một khoảnh khắc bất định khi ngay cả việc điều gì sẽ thay đổi và thay đổi như thế nào cũng không rõ ràng. Trong ký ức của cụ Lee, niềm vui giải phóng luôn đi kèm với những nghi vấn mơ hồ về một thời đại mới.

Lời chứng về sự hỗn loạn chính trị sau giải phóng cũng tiếp tục. Ông hồi tưởng về tình hình lúc đó: “Ủy ban Chuẩn bị Thành lập Quốc gia Triều Tiên đã được thành lập. Kim Il-sung xuất hiện và nói rằng ông ta đã giải phóng Triều Tiên, và sẽ biến cả Nam Triều Tiên thành một đất nước tốt đẹp cho Đảng Cộng sản.”

Tuy nhiên, vì đoạn này là ký ức cá nhân của người chứng kiến 100 tuổi, nên thay vì xem đây là ghi chép đại diện cho toàn bộ tình hình chính trị thời bấy giờ, cần nhìn nhận nó như một bức tranh thời đại được ghi nhớ bởi một thế hệ đã trải qua thời kỳ biến động ngay sau giải phóng. Ngay sau khi giải phóng, các lực lượng chính trị tả và hữu trên bán đảo Triều Tiên đã được tái cơ cấu nhanh chóng, và sau khi quân Mỹ và quân Liên Xô tiến vào, sự chia cắt chính trị giữa miền Nam và miền Bắc cũng nhanh chóng được cố định.

Đối với cụ Lee, người đã trải qua cả Chiến tranh Triều Tiên, lịch sử Hàn Quốc thế kỷ 20 không phải là đối tượng để quan sát mà chính là cuộc đời của ông. Từ một học sinh nhỏ tuổi chịu sự giáo dục thời thuộc địa trở thành một thanh niên đón nhận ngày giải phóng, rồi lại là thế hệ đối mặt với thực tế chiến tranh và chia cắt, cuộc đời ông là sự nén lại của những thăng trầm trong lịch sử hiện đại Hàn Quốc.

Điều đặc biệt đáng chú ý trong chương trình lần này là thay vì những luận thuyết lớn xoay quanh các sự kiện lịch sử, quá khứ đã đi vào gia đình hiện tại thông qua ký ức của một cá nhân. Đối với Lee Jang-won và Bae Da-hae, câu chuyện của ông nội không chỉ là lịch sử gia đình đơn thuần mà đã trở thành một bản ghi chép truyền miệng để hiểu về một thời đại mà họ chưa từng trực tiếp trải qua.

Lee Jang-won không chỉ hoạt động âm nhạc mà còn giao lưu với công chúng bằng cách công khai gia đình và cuộc sống thường ngày qua các chương trình giải trí. Với nền tảng là sinh viên KAIST và bản sắc âm nhạc được xây dựng cùng ban nhạc Peppertones, gần đây anh còn cho thấy khía cạnh đời thường hơn thông qua câu chuyện gia đình và cuộc sống hôn nhân với Bae Da-hae.

Trên hết, lời chứng của cụ Lee trong chương trình lần này đã cho thấy quá trình ký ức lịch sử không bị đứt đoạn mà được tiếp nối thông qua cuộc đối thoại giữa các thế hệ. Trong ký ức của một người đã đi qua 100 năm cuộc đời, những sự kiện lớn của lịch sử hiện đại Hàn Quốc như sự thống trị thời thuộc địa, cưỡng bức lao động, giải phóng, chính trường hậu giải phóng, chiến tranh và chia cắt đều được khắc ghi bằng ngôn ngữ của cá nhân.

Lịch sử quá khứ không chỉ tồn tại qua các tài liệu lưu trữ hay số liệu thống kê. Ký ức tuổi thơ của một ai đó hay những lời hồi tưởng ngắn ngủi dành cho gia đình cũng trở thành nguồn tư liệu truyền miệng quan trọng để thấu hiểu một thời đại. Đó cũng chính là lý do tại sao lời kể của cụ Lee lại chạm đến trái tim khán giả. Những hình ảnh về lớp học những năm 1930 và đường phố năm 1945 còn lưu lại trong ký ức của cụ lão trăm tuổi đã đưa những khoảng thời gian lịch sử vốn khó cảm nhận đối với thế hệ ngày nay trở về với hiện tại.