Phim 'Kung Fu Soccer' của Châu Tinh Trì gây tranh cãi vì chế giễu bóng đá nữ Hàn Quốc

Trong khi tác phẩm mới của đạo diễn Châu Tinh Trì mang tên 'Kung Fu Soccer' (Kung Fu Nữ Bóng Đá) đang tạo nên cơn sốt doanh thu ngay sau khi ra mắt tại Trung Quốc, đánh dấu sự trở lại của một biểu tượng hài hước Hoa ngữ, thì tác phẩm này cũng đang trở thành tâm điểm tranh cãi với những chỉ trích về các cảnh quay chế giễu đội bóng đá nữ Hàn Quốc.

Mặc dù mang đặc trưng của một bộ phim giải trí kết hợp giữa bóng đá, võ thuật và hài hước, nhưng những lời phê bình cho rằng bộ phim đã mô tả tiêu cực về một quốc gia cụ thể và một nhóm vận động viên nữ đang khiến cuộc tranh luận lan rộng về ranh giới giữa châm biếm điện ảnh và tái hiện văn hóa.

'Kung Fu Soccer' đã chính thức công chiếu tại Trung Quốc vào ngày 11 vừa qua. Đây là bộ phim hài thể thao kế thừa di sản của 'Tuyệt đỉnh Kungfu' (Shaolin Soccer) - tác phẩm tiêu biểu của Châu Tinh Trì từng gây sốt toàn cầu vào năm 2001. Phim kết hợp võ thuật truyền thống Kung Fu với môn bóng đá hiện đại, sử dụng những pha hành động cường điệu và phong cách hài hước kiểu 'B-movie' đặc trưng.

Sau khi ra mắt, thành tích doanh thu của phim rất ấn tượng. Chỉ trong 5 ngày, phim đã thu về khoảng 800 triệu Nhân dân tệ (khoảng 170 tỷ Won), cho thấy sự quan tâm lớn từ khán giả Trung Quốc. Phong cách hài hình thể (slapstick) và dàn dựng hành động giả tưởng đặc trưng của Châu, được đánh giá là đã thu hút lại lượng người hâm mộ lâu năm.

Tuy nhiên, tách biệt với sự nổi tiếng của tác phẩm, một số cảnh quay đang gây ra tranh cãi vì là những biểu hiện nhắm vào Hàn Quốc với ý đồ chế giễu.

Trong cảnh quay gây tranh cãi, một 'đội bóng đá nữ Ewha' với tên gọi gợi nhắc đến Đại học Nữ Ewha tại Hàn Quốc đã xuất hiện. Trong phim, đội bóng này được mô tả là những người thường xuyên ngáng chân đối thủ hoặc cố tình phạm lỗi trong quá trình thi đấu. Sau đó, họ còn được khắc họa là đội bóng sử dụng những màn diễn kịch quá mức, hay còn gọi là 'diễn kịch Hollywood', để dụ dỗ trọng tài rút thẻ vàng hoặc thẻ đỏ, gây ra những hình ảnh tiêu cực trong lòng khán giả.

Đặc biệt, điểm gây tranh cãi nằm ở chỗ đội bóng này không chỉ đơn thuần là vai phản diện, mà còn được thể hiện như một 'đội bóng lấy phạm lỗi làm chiến thuật'. Trong phim thể thao, việc sử dụng đội đối thủ như một công cụ để tạo ra xung đột là một phương pháp kể chuyện phổ biến, nhưng khi kết hợp với những thiết lập gợi nhớ đến một quốc gia cụ thể hoặc một tổ chức có thật, nó sẽ mang ý nghĩa văn hóa vượt xa một công cụ kịch tính đơn thuần.

Thêm vào đó, cách sử dụng ngôn ngữ Hàn Quốc cũng làm gia tăng tranh luận. Cảnh các nhân vật người Hàn Quốc hét lên bằng phát âm tiếng Hàn ngọng nghịu "Simpan dowajuseyo" (Xin hãy giúp trọng tài), cùng với hình ảnh họ đeo kính áp tròng màu hoặc dặm lại lớp trang điểm trong trận đấu, đang bị chỉ trích là đã tiêu thụ hình ảnh các nữ vận động viên Hàn Quốc theo những khuôn mẫu định kiến.

Nhiều ý kiến chỉ ra rằng đây không đơn thuần là sự vụng về trong phát âm ngoại ngữ hay sự cường điệu hài hước, mà là cách lặp lại những định kiến văn hóa cũ kỹ về một quốc gia và phụ nữ. Đặc biệt, trong bối cảnh nhận thức về việc các nữ vận động viên cần được đánh giá dựa trên năng lực thi đấu và tính chuyên nghiệp đang lan rộng trên đấu trường thể thao quốc tế, việc dàn dựng nhấn mạnh vào ngoại hình và hình ảnh thiếu chuyên nghiệp bị coi là không phù hợp với xu thế thời đại.

Về bản chất, phim là một tác phẩm hư cấu và thể loại hài hước cho phép sự cường điệu và châm biếm thực tế một cách rộng rãi. Tuy nhiên, trong nghiên cứu văn hóa và phê bình truyền thông, khi việc chế giễu một nhóm đối tượng cụ thể liên quan đến bản sắc quốc gia hoặc những nhóm yếu thế trong xã hội, thì hướng đi của tiếng cười là một vấn đề quan trọng.

Như triết gia người Pháp Roland Barthes đã chỉ ra, hình ảnh trong văn hóa đại chúng không chỉ dừng lại ở việc tái hiện mà còn sản sinh ra ý nghĩa xã hội. Một cảnh quay trên màn ảnh có thể được tiêu thụ như một trò đùa đơn thuần, nhưng những hình ảnh và câu chuyện lặp đi lặp lại có thể trở thành công cụ văn hóa hình thành nên nhận thức về một nhóm đối tượng nhất định.

Đặc biệt, phim thể thao là một lĩnh vực nhạy cảm do đặc thù về sự cạnh tranh và bản sắc giữa các quốc gia. Trong quá trình xây dựng cốt truyện thông qua thắng thua và cạnh tranh, việc mô tả đội đối thủ như thế nào có thể dẫn đến vấn đề về thái độ văn hóa, vượt ra ngoài việc thiết lập nhân vật đơn thuần.

Hiện tại, phía đoàn làm phim 'Kung Fu Soccer' vẫn chưa đưa ra tuyên bố chính thức nào liên quan đến tranh cãi này. Tác phẩm đang tiếp tục duy trì đà tăng trưởng doanh thu tại Trung Quốc và chuẩn bị ra mắt tại nước ngoài, nhưng đối với khán giả Hàn Quốc, những cảnh quay vốn là chất liệu gây cười có khả năng sẽ bị tiếp nhận như những mã văn hóa gây khó chịu.

Cuối cùng, tranh cãi lần này được đánh giá là một ví dụ cho thấy sự mất cân bằng giữa tự do biểu đạt trong phong cách hài cường điệu của Châu và sự nhạy cảm văn hóa cần thiết trong kỷ nguyên nội dung toàn cầu.